Luscircuit 11
Wandelpaal nr. 16 : Turf.

Onthaal wandelingenGéografische liggingAangeduide wandeling< Vorige wp.volgende wp. >

Het kuurwezen in Spa.

Achter deze wandelpaal ziet u aan de overkant van de gracht de ondergrond aan het daglicht komen. De grove, bruine turflaag rust op een laag klei. Een bad met turf is bevorderlijk tegen spiervermoeidheid, reuma en artrose. Dergelijke baden worden bereid met een mengeling van turf en koolzuurhoudend water op 40°C. Turf wordt ook als pleister gebruikt voor de ruggengraat.

 
 

In 1868 werd in Spa het “Etablissement des Bains” ingehuldigd maar de reputatie van Spa als kuurstad gaat veel verder terug. Die reputatie heeft Spa vooral te danken aan het water dat overal rond de stad opwelt en dat vandaag wordt opgevangen en de benaming “natuurlijk mineraalwater” mag dragen. Kuurgasten die naar Spa komen, zoeken echter net als een paar eeuwen terug ook de betoverende sfeer op van de venen, het bos en de schilderachtige valleien. Kijk naar de tekst op deze affiche. Vandaag zou men nog dezelfde kunnen gebruiken, enkel de afbeelding van het gebouw zou veranderd moeten worden!

 

Het pad dat u volgt is door bloemen omzoomd. Links vindt u een aantal planten terug die we in de venen zagen: dopheide, struikheide, vossebessen, rijsbessen en blauwe bosbessen…

Een aantal kenmerken van turf.

Turf: een spons. Veenmossen hebben de eigenschap water op te houden, ook al zijn ze dood. Bepaalde soorten slorpen tot 25 maal hun eigen droog gewicht aan water op, andere “slechts” 15 maal. Een matje van 1m op 1m en 20 cm dik, weegt in natte toestand 77 kg!

 

Groeiritme. We legden al uit dat turf het resultaat is van de opeenstapeling van slecht ontbonden plantaardig materiaal. Deze planten zijn vooral veenmossen (en wollegrassoorten). De zwakke ontbinding is vooral te wijten aan het gebrek aan zuurstof. 8 cm onder een veenmosmat kunnen enkel anaërobe bacteriën overleven! De zuurgraad heeft ook een vertragend effect op het werk van ontbindingsstoffen. Op het plateau van de Hoge Venen groeit de turflaag in actieve venen met één millimeter per jaar. Men moet dus 1.000 jaar geduld hebben om één meter turf te krijgen!

Brandstof. Turf dient niet enkel om spierpijnen te verzachten maar werd zeer lang gebruikt als bijkomende brandstof door de dorpsbewoners uit de streek. Turf werd in blokken gesneden, gedroogd en in de winter opgebrand. Het geeft weinig warmte en een scherpe, zwarte rook.

Illustration dans "Hautes Fagnes". Revue des Amis de la Fagne asbl.

 

Turf: geheugen van het verleden. Op het Hoge Venenplateau is de turflaag op sommige plaatsen een paar meter dik. Op die plaatsen zitten diep onder de grond pollenkorrels begraven in hun beschermd omhulsel, de exine. Het is een weinig gekend, maar uiterst bestendig materiaal dat de korrels binnenin van zuurstof onthoudt waardoor ze niet oxideren.

Elke laag turf bevat zo pollenkorrels van de planten die in deze streek groeiden, en dit tot duizenden jaren terug. Nu is het zo dat elke plant pollenkorrels produceert met een specifieke vorm. Men kan dus aan de hand van deze korrels de moederplant identificeren. Men kan dus het natuurlijke venenlandschap van 8.000 jaar geleden weer samenstellen! Het was hier toen een soort taiga, een vrij open bos van naaldbomen en berken, waarin grote zoogdieren leefden zoals herten, elanden en beren!

 

Onthaal wandelingenGéografische liggingAangeduide wandeling< Vorige wp.volgende wp. >